حسن حسن زاده آملى
18
طب و طبيب و تشريح ( فارسى )
مقدمه تاريخش بگويد جامعه را چند بازرگان معتبر نيز بايد تا پيكر اجتماع به فقر اقتصادى دچار نگردد ، گزاف نگفته است . و يا ديگران بيفزايند كه حرف و صنايع بسيارى نيز از قبيل خطّ و كتابت و فلاحت و نجارت ، و حياكت و خياطت و نظائر آنها براى حفظ پيكر مدينهء فاضله و اجتماع انسانى ضرورى است درست گفتهاند . [ انسان موجود ممتدى است ] انسان موجود ممتدى به امتداد نظام هستى است . مرتبت مادى آن به نام بدن مبدء تكوّن او در تحت تدبير متفرد به جبروتست هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ « 1 » و به هر اندازه اركان مزاج بايستهتر ، و اعتدال مزاج شايستهتر ، و اندام آدمى موزون و آراستهتر ، و تندرستى آن دلخواستهتر بود قابلى قوىتر و شريفتر براى به فعليّت رسيدن كمال انسانى وى بود ، چه اين كه بدن انسان و جميع قوا از طبع تا عقل وى وسائل پيشرفت و تور شكار اويند ، و انسان با حفظ وصف عنوانى انسان شكار او علوم و معارف و درك حقائق است ، نگاهداشت حدّ اين آلت شكار و وسيلهء نيل به كمال به نعمت بود دانش پزشكى و وجود دانشمند پزشك است . در سياق اين كريمه قرآن توجه بفرمائيد : وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ « 2 » كه نفرموده است چيزى را نمىدانستيد و شما را دانا گردانيده است ، بلكه فرموده است چيزى را نمىدانستيد و شما را سمع و بصر و افئده - يعنى آلات كسب علوم و ارتقاء - عطا فرموده است . و نيز در اين دو آيت قرآن كه حق تعالى دربارهء پيامبرانش يحيى و عيسى
--> ( 1 ) - آل عمران / 7 ( 2 ) - نحل / 79